>Hoog tijd om dieper te graven naar de oorzaak van het herval in criminaliteit
herval in criminaliteit

Door Anne Marie De Clerck – 05/06/2018 – In de kijker

hoog tijd om dieper te graven naar de oorzaak van het herval in criminaliteit

De strafuitvoering staat hoog in de actualiteit door de recente aanslag in Luik. Kiezen we nu voor een klein of een groot onderhoud? De opinie van mr. Anne De Clerck, vandaag in De Morgen.

Sinds de aanslag in Luik regent het populistische uitspraken over onze strafuitvoering. In het zoeken naar oorzaken wordt het penitentiair verlof in vraag gesteld. Het zou evenwel van kortzichtigheid getuigen om de recente gebeurtenissen aan te wenden als argument tot afschaffing van dit nuttig instrument tegen recidive. Denken dat herval in criminaliteit ingeperkt wordt door de straf zo lang als mogelijk te maken, is een simplistisch denken. Het is evident waar dat de gevangenis op de eerste plaats als sanctie dient. Maar straffen zijn ook eindig. Beter wapen je de samenleving tegen de terugkeer van de delinquent door die persoon te motiveren tot verandering. Het is bewezen dat motivatie een grotere katalysator vormt tot verandering dan pure sanctie. Pak je de gedetineerde elk perspectief af, dan creëer je tikkende tijdbommen, die in de wachtkamer van de gevangenis alleen maar krachtiger worden.

Wie nu ervoor kiest om onze strafuitvoering aan de oppervlakte op te smukken, komt met zekerheid bedrogen uit. Willen we werkelijk de oorzaak vinden van herval in criminaliteit, dan moeten we dieper durven graven, wars van politiek gewin. De aanslag in Luik is de prijzige rekening die we betalen voor een justitieel bestel dat faalt in alle etappes van de strafprocedure.

Screening

Daarbij is het niet zozeer op het einde van het parcours dat we tekortschieten; vanaf het prille begin van het strafonderzoek loopt het al grondig mis. Het harde discours van blind straffen zonder mededogen wil geld noch tijd besteden aan het onderzoeken van de herkomst van deviant gedrag. Er heerst een afkeer om de persoon van de dader in kaart te brengen en het waarom van zijn daad na te gaan.

Een beleid dat de rug toe keert aan wat wordt afgedaan als softe justitie, komt als een boemerang terug. Wat we niet inzien, is dat we finaal collectief meer winst zouden boeken als we crimineel gedrag vanaf de wortel aanpakken. Dat gebeurt op de eerste plaats door zodra een delict van enige zwaarwichtigheid is gepleegd, alles in het werk te stellen om dit feit à fond in kaart te brengen. Deze inspanning omvat noodzakelijk ook de psychologische en maatschappelijke screening van de dader. Enkel zo kan achterhaald worden waar het is foutgelopen, zodat de kansen vergroten om de toekomst veiliger te stellen. Deze screening is niet alleen een vereiste om een correcte straf uit te spreken. Bovendien weten we hierdoor bij het aanvangen van de strafuitvoering al meteen met wie we te maken hebben, wat toelaat een geïndividualiseerd detentietraject uit te werken. De tijd in de gevangenis kan dan vervolgens nuttig besteed worden, om te straffen weliswaar, maar tegelijk ook om geleidelijk de terugkeer naar de maatschappij, die er sowieso ooit komt, met meer kennis van zaken voor te bereiden.

Die screening van de dader moeten we met ernst opvatten. Dit gebeurt niet door een psycholoog peanuts te betalen om na een gevangenisbezoek van een half uur een rapport te laten afleveren. Forensische observatiecentra zijn een noodzaak, waar de dader langdurig kan worden geobserveerd door een team van gedragswetenschappers die, zonder enige druk van justitie, een kwalitatief verslag afleveren.

Haal tegelijk de alleenzetelde strafuitvoeringsrechter van onder het stof. Een wet die al dateert van 2006 riep deze rechter in het leven om gevangenisstraffen van drie jaar of minder te moduleren op maat van de gedetineerde. De uitvoeringsbepalingen zijn er echter nooit gekomen. Het gevolg is dat lagere gevangenisstraffen hun doel van reëducatie missen en we een belangrijke categorie van beginnende criminelen zien evolueren naar zwaardere misdrijven.

Ravage

Het alternatief dat nu bestaat, is een beschaafde samenleving onwaardig en bewijst een enorme ravage aan te richten. Gedetineerden van alle slag worden op een hoop gegooid. Doorwinterde criminelen mengen zich onder geesteszieken en jonge mensen in voorhechtenis. Grondige informatie over wie we binnen onze gevangenismuren hebben, ontbreekt. Wanneer dan de tijdsvoorwaarden voor penitentiaire gunsten worden bereikt, komt de psychosociale dienst in werking om advies te geven. Nog los van het tekort aan mankracht en de overbevraging, vertrekt die psychosociale dienst met een enorme achterstand bij gebrek aan kennis over het ganse voorgaande traject.

Initiatieven als vzw De Huizen, die streven naar een kleinschalige en gedifferentieerde aanpak van de detentiepopulatie om hen beter voor te bereiden op de terugkeer naar de maatschappij, vormen een goede aanzet naar beter en verdienen alle steun. Alleen komen deze detentiehuizen pas in de laatste schakel van de ketting voor.

Wat zeker is, is dat de aanslag in Luik blootlegt dat er wat schort aan de werking van ons justitieel bestel en onze gevangenissen. Alleen het gooien van verse olie zal niet volstaan. Een grondig onderhoud van de defecten is noodzakelijk, willen we voorkomen dat de motor zeer binnenkort opnieuw sputtert.

delen op

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

2018-06-14T16:56:25+00:00