>Mathieu van der Poel, Belgisch kampioen veldrijden?/!
sport

Door Stefaan Sonk – 10/01/2020 – In de kijker

mathieu van der poel, belgisch kampioen veldrijden ?/!

Eli Iserbyt eerder deze week in een interview bij Sporza: “Mooi voor de cross dat Van der Poel geen Belg is”. Differentiatie op grond van nationaliteit. Hoelang houden we dit nog vol? Wierp het Hof van Justitie onlangs met het Biffi-arrest de knuppel in het hoenderhok?

Sport en nationaliteit : een bijzonder duo

Op internationale sportmanifestaties klinken hymnes en worden vlaggen op bezwete schouders het stadion rond gelopen en later aan masten gehesen.

Medaillestanden worden nauwkeurig bijgehouden.

Kampioenstruien kleuren nationaal, continentaal of werelds.

Dat sportbeoefening een belangrijk maatschappelijk fenomeen vormt, moge duidelijk zijn.

De economische impact valt moeilijk te overschatten. Sport werd big business.

Ook politieke leiders grepen en grijpen nog steeds sport aan als promotievehikel. De sporter als uitdrukking van nationale fierheid en maatschappelijk succes.

Niet alleen Afrikaanse lopers krijgen allerlei nieuwe nationaliteiten aangemeten, ook voetballers, basketters, schaatsers, … worden “genaturaliseerd” om andere landsbelangen te dienen.

Ofschoon het gros van de nationale mannenvoetbalploeg reeds jarenlang in het buitenland werkt en woont, zijn we niet wát fier op “onze” Red Devils. Alle spelers hebben immers de Belgische nationaliteit. Geen mens die het zou pikken dat Kevin De Bruyne zou aantreden voor Engeland.

De nationaliteit van de sporter verhindert vaak om “nationaal kampioen” te worden in een ander land. Uitzonderlijk kan het toch. Zo werd de Belgische Sabrina De Leeuw, die aangesloten was bij een Frans atletiekvereniging, ooit Frans kampioene hoogspringen, indoor.

In de praktijk stelt het probleem zich uiteraard slechts zelden, niet in het minst omdat nationale kampioenschappen in vele landen op dezelfde dag worden gehouden. Bovendien vereist het “nationaal” sportreglement vaak dat men voor deelname aan nationale kampioenschappen de betreffende nationaliteit moet bezitten. Minstens wordt, wanneer het een “open kampioenschap” betreft, de uitslag gefilterd op nationaliteit en blijft het podium voorbehouden voor de onderdanen van het betreffende land.

Differentiatie of discriminatie?

Zouden we Mathieu van der Poel dan niet tot Belgisch kampioen veldrijden kunnen kronen? Mathieu bezit weliswaar de Nederlandse nationaliteit, maar is een EU burger, werd geboren in België, woont en werkt (voornamelijk) in België en rijdt voor een Belgische ploeg…

Ofschoon grondwetten zelden aandacht besteden aan de sportbeoefening in het bijzonder en evenmin het Europees verdrag van de Rechten van de mens, noch het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie er over reppen, vinden we wel een relevante bepaling in het Verdrag betreffende de werking van de EU (VWEU).

Artikel 165 VWEU bepaalt immers dat de Unie bijdraagt tot de bevordering van de Europese inzet op sportgebied, rekening houdend met een aantal specifieke kenmerken  en beginselen.

Gekoppeld aan het gelijkheidsbeginsel, het verbod tot discriminatie op grond van nationaliteit  en het recht op vrij verkeer en vestiging voor EU-burgers, leidde dit recent tot interessante rechtspraak van het Hof van Justitie.

In het Biffi arrest van 13 juni 2019 stelde dit hof dat de regels van een nationale sportbond die de toegang van Unieburgers tot sportwedstrijden regelen, alvast aan de regels van het Verdrag (VWEU) zijn onderworpen. Men kan dus niet via sportreglementen ontsnappen aan de verplichtingen die de lidstaten moeten naleven.

Verder herhaalt het Hof van Justitie dat in specifieke omstandigheden, het vrij verkeer van personen en diensten zich niet verzetten tegen een onderscheid op grond van nationaliteit, zoals voor wedstrijden tussen nationale ploegen (zie bv. ook de arresten Donà van 14 juli 1976 en Bosman van 15 december 1995).

Het Hof voegt er voorzichtig aan toe dat het bovendien “legitiem” lijkt om de toekenning van de titel van nationaal kampioen voor te behouden aan een eigen onderdaan, aangezien het nationale element kan beschouwd worden als wezenlijk kenmerk van de titel van nationaal kampioen.

Kritischer is het hof wat betreft de gevolgen die men er uit afleidt, bijvoorbeeld op het vlak van deelname aan een nationaal kampioenschap. De beperkingen die hier zouden gelden dienen, geval per geval, te worden getoetst aan het evenredigheidsbeginsel. Zo kan in sportdisciplines waar gewerkt wordt met “reeksen” of duels met rechtstreekse uitschakeling, de aanwezigheid van buitenlanders de doorstootmogelijkheden van de eigen onderdanen ongepast verstoren.

Enkel objectieve overwegingen die evenredig zijn aan de nagestreefde legitieme doelstellingen kunnen worden aanvaard.

Mathieu van der Poel volgende zondag startverbod geven in Antwerpen zou juridisch betwistbaar kunnen zijn. Dat Mathieu geen Belgisch kampioen kan worden, lijkt vooralsnog onbetwist.

Besluit

De titel van dit stukje is voorzien van een vraagteken en een uitroepteken, in die volgorde. Hoewel onwaarschijnlijk, sluit ik niet helemaal uit dat ooit alleen het uitroepteken overeind zal blijven. Tenzij Wout daar een stokje voor steekt.

delen op

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

2020-01-10T18:01:29+00:00