>O-ver-taal-en
o-ver-taal-en

Door Stefaan Sonck – 22/04/2016 – Uit eigen huis

o-ver-taal-en

Deze bijdrage verscheen in Over Taal, Tijdschrift over taal, tekst en communicatie, jaargang 55, 2016-2, p. 22. Lees hier de originele versie.

Als Brusselaar ervaar ik dagelijks met bijzondere belangstelling de gelijkenissen en de verschillen tussen het Nederlands en het Frans. Wie al eens moet vertalen, weet het meteen: geen moeilijker klus dan uitdrukkingen, spreekwoorden of gezegden overzetten.

Ja, soms hoef je niet ver te zoeken. Ook Franstaligen redden de meubelen (sauver les meubles), leven op grote voet (vivre sur un grand pied) en ook hun blaffende honden bijten niet (le chien qui aboie ne mord pas). Maar dat je niet alles letterlijk mag overzetten, voel je vaak meteen aan. Het regent pijpenstelen. Begin er niet aan. Il pleut des cordes komt alvast meer in de buurt dan it’s raining cats and dogs. Franstaligen knoop je niets in de oren en geven hun ogen niet de kost. Maar je neemt ze wel bij (het puntje van) de neus (mener quelqu’un par le bout du nez). Er is trouwens iets aan de hand met die neus. Wanneer wij een glaasje teveel op hebben, heeft Jean un verre dans le nez. Sta je oog in oog met François, dan geldt voor hem dat il se trouve nez à nez avec quelqu’un. Vakbondslui van hun kant, staan stoer schouder aan schouder, wat in Luik zoveel is als coude à coude.

Meld aan een franstalige niet dat hij van iets geen kaas heeft gegeten en weet dat je in de taal van Molière ook niet leeft als god in Frankrijk! Dat je nu en dan de borst nat moet maken, dat een aap uit de mouw komt of dat je niet over één nacht ijs gaat: waag je niet aan een letterlijke vertaling. Je zal creatief moeten zijn. Vooruit met de geit! Iemand een poepje laten ruiken. Dat zit snor. Voor lul staan. Dat is kut! Ik hoor het u graag vertalen.

En dan zijn er de tientallen merkwaardige subtiele verschillen of nuances. In een vorige bijdrage (Over Taal, jaargang 51, nr. 4) wees ik reeds op het merkwaardig lot dat de kat beschoren is. Onze kikker in de keel blijkt un chat dans la gorge. De slapende hond die je niet mag wekken, miauwt: n’éveillez pas le chat qui dort. En dat een oude bok nog wel eens een groen blaadje lust, klinkt zo vunzig. Un vieux chat aime les jeunes souris lijkt me snoeziger. Ons ‘been’ is het voorwerp van menige uitdrukking. Franstaligen hebben het echter over de voet. Op het verkeerde been gezet worden is être pris à contre-pied. Wij stappen met het verkeerde been uit bed, maar de Franstaligen se sont levés du mauvais pied. En terwijl wij ooit met één been in het graf zullen staan, geldt voor Franstaligen dat zij auront déjà un pied dans tombe. En als zij “c’est le pied!” uitroepen, hoef je niet meteen naar hun voeten te kijken.

Onze duivel blijkt in werkelijkheid een wolf of een vos. Wie bij de duivel te biechten gaat, se confesse au renard. Als je van de duivel spreekt, zie je zijn staart: quand on parle du loup on en voit la queu. Trouwens, wie zich in het hol van de leeuw waagt, se jette dans la gueule du loup!

Uw ribfluwelen broek zit als gegoten, maar voor Franstaligen ce pantalon te va comme un gant. Handig. Trouwens, wie de handdoek gooit, jette le gant. En als Franstaligen iemand laten vallen comme une vieille chaussette, is het voor Vlamingen de spreekwoordelijke baksteen.

Je zit best niet met de gebakken peren, want dan ben je le dindon de la farce. En een belofte tegen Sint-Juttemis, blijkt uit te komen à la Saint-Glinglin. Terwijl wij de koe bij de horens vatten, geldt voor Ardennezen dat zij prennent le taureau par les cornes. Zo blind als een mol blijkt niet helemaal correct: myope comme une taupe doet de waarheid minder geweld aan. De beste reclame gaat van mond tot mond of is het de bouche à oreille?

Vergeet niet om nu en dan de zaken te wisselen van plaats: met twee maten en twee gewichten worden deux poids et deux mesures. En wie het paard achter de wagen spant, met la charrue avant les boeufs.

Heb je je buik vol van deze taalbespiegelingen, weet dan dat onze zuiderburen en ont plein le dos.

delen op

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

2018-06-05T22:16:27+00:00