>Voorrecht van rechtsmacht nog meer onderuit
Voorrecht van rechtsmacht

Door Joachim Meese – 22/03/2018 – In de kijker

voorrecht van rechtsmacht nog meer onderuit

In een eerder bericht van 10 november 2016 hadden we het al over het voorrecht van rechtsmacht, de toenemende kritiek erop en het arrest van het Grondwettelijk van 20 oktober 2016 waarin het Hof enkele pijnpunten blootlegde van deze bijzonder archaïsche procedure (zie voor meer uitleg over wat het voorrecht van rechtsmacht precies inhoudt dat bericht). In een arrest van vandaag uitgesproken in een zaak van ons kantoor heeft datzelfde Hof zich andermaal over het voorrecht van rechtsmacht gebogen, nadat de procedure ook al aan bod kwam in een arrest van 1 februari 2018.

Het arrest van 1 februari 2018

Daar waar het Grondwettelijk Hof zich eerder enkel uitsprak over de procedure voor de berechting van hogere magistraten, werd in het arrest van 1 februari 2018 beslist dat ook de berechting van lagere magistraten die het voorwerp uitmaken van een gerechtelijk onderzoek problematisch is. Met name werd geoordeeld dat de procedure in dat geval op onevenredige wijze afbreuk doet aan de rechten van de betrokken magistraten in zoverre niet voorzien is in de tussenkomst van een onderzoeksgerecht om, in de loop van het gerechtelijk onderzoek, toezicht te houden op de regelmatigheid van de rechtspleging en als beroepsinstantie uitspraak te doen over de beslissingen van de als onderzoeksrechter aangewezen magistraat. Het Grondwettelijk Hof leek die vaststelling in dit arrest nog te koppelen aan het gegeven dat er voor lagere magistraten (anders dan bij de hogere magistraten) geen sprake is van een regeling der rechtspleging. Tot de vastgestelde schending werd immers besloten “aangezien er aldus bij het afsluiten van het gerechtelijk onderzoek, voor de magistraten van eerste aanleg, geen tussenkomst is van een onderzoeksgerecht dat in het kader van een tegensprekelijke procedure overgaat tot de regeling van de rechtspleging en daarbij de toereikendheid van de bezwaren en de regelmatigheid van de rechtspleging beoordeelt” (overweging B.10.4).

Er werd met andere woorden in het arrest van 1 februari 2018 wel vastgesteld dat lagere magistraten meer rechten moeten hebben tijdens het gerechtelijk onderzoek, maar nog niet dat zij ook na afloop van het gerechtelijk onderzoek moeten kunnen beschikken over een regeling der rechtspleging. Het gegeven dat na afloop van een dergelijk onderzoek de procureur-generaal zelf kan beslissen over de aanhangigmaking van de zaak bij het hof van beroep (terwijl daarover na gerechtelijk onderzoek in de normale procedure, maar ook bij de berechting van hogere magistraten en minsters, wordt beslist door een rechter die moet nagaan of daarvoor voldoende bezwaren bestaan), werd dus op dat ogenblik nog niet afgeschoten.

Het arrest van 22 maart 2018

In ons eerder bericht van 10 november 2016 namen wij al het standpunt in dat het ontzeggen van een regeling der rechtspleging aan lagere magistraten (en aan mededaders die samen met die magistraten worden vervolgd) ook een schending van de Grondwet oplevert. Die stelling is nu ook bewaarheid gebleken. Het arrest van 22 maart 2018 gaat dus nog een pak verder dan het arrest van 1 februari 2018: niet enkel moeten er meer waarborgen zijn tijdens het gerechtelijk onderzoek (verworvenheid sedert het arrest van 1 februari 2018), ook moet er op het einde van het gerechtelijk onderzoek een regeling der rechtspleging plaatsvinden waarbij een onderzoeksgerecht in het kader van een op tegenspraak gevoerde procedure de toereikendheid van de bezwaren en de regelmatigheid van de rechtspleging beoordeelt. Daarmee sneuvelt de laatste situatie die het nog mogelijk maakte voor het openbaar ministerie om na een gerechtelijk onderzoek zelf te oordelen of dat onderzoek voldoende bezwaren heeft opgeleverd om een verwijzing naar de strafrechter te wettigen. Voortaan zal daarover steeds, dus ook voor lagere magistraten, moeten worden beslist door de rechterlijke macht.

delen op

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

2018-06-05T21:37:42+00:00