>Weet u wat sport is?
sport

Door Stefaan Sonck – 20/07/2018 – In de kijker

weet u wat sport is?

Deze tekst is een herwerkte versie van een bijdrage in het tijdschrift “Support”, 2012, nr. 1, 16.

Sport is een menselijke activiteit, zoveel is duidelijk. Dieren sporten niet. Hoogstens zijn ze lijdend (1) of meewerkend (2) voorwerp bij bepaalde sportdisciplines.

Slechts wie een bepaalde lichamelijke en geestelijke ontwikkeling heeft bereikt wordt geacht te kunnen sporten (zo gelden vaak minimumleeftijden), wat niet wegneemt dat er ook sport (competitief) beoefend wordt door mensen met een beperking, weze het in gescheiden competities (3).

Voorheen kon je beweren dat sport een vorm van vrijetijdsbesteding is, een hobby. Olympische spelen werden overigens op deze vorm van sportbeoefening afgestemd. Lange tijd werden alleen amateurs toegelaten. Thans kunnen de grootverdieners uit de sport een olympische medaille halen. Sport als beroep is overigens niet langer het voorrecht van voetballers, golfers, wielrenners of tennissers.

Elke sportdiscipline vereist een bepaalde “vaardigheid”, in de zin van : met je lichaam iets doen wat een doorsnee persoon niet kan of niet zo goed kan. Dit kan gaan van de eigenlijke sportactiviteit zelf (4) tot de intensiteit van de prestatie (5) of de mate van perfectionering (6). Nochtans worden niet alle vaardigheden met sport vereenzelvigd (7).

Deze perfectionering in de sportbeoefening wordt meestal bereikt door training. Training is niets anders dan het regelmatig, doelbewust en liefst op wetenschappelijk en medisch verantwoorde wijze herhalen van bepaalde bewegingen met het oog op, vooreerst, het optimaliseren van de lichamelijke conditie en, vervolgens, het “technisch perfectioneren” van (een onderdeel van) de sportprestatie. Het ligt voor de hand dat je een betere sporter wordt door te trainen.

Hiermee is meteen ook gezegd dat sport in beginsel een bepaalde fysieke activiteit veronderstelt, wat zich meestal weerspiegelt in een activering van het cardio-vasculair systeem. Verschillende gemotoriseerde activiteiten, zoals motorracen maar ook speedboatracen, worden als sportdisciplines beschouwd, waarschijnlijk omdat zij naast een bepaalde vaardigheid ook een fysieke inspanning vereisen.

Zogenaamde “denksporten”, zoals schaken, dammen, scrable, gackgammon, bridge, … krijgen het label sport,  maar zogenaamde “cafésporten” zoals biljart, darts, “bollen” of petanque worden niet altijd ernstig genomen, allicht omdat men ze associeert met alcoholverbruik in een rokerig café, of omdat de fysieke conditie van ondergeschikt belang lijkt te zijn.

Waarom is een balletopvoering geen sportactiviteit, terwijl een grondoefening in het turnen dat wél is? Alvast niet omdat sport geen artistieke component zou kunnen bevatten, maar wél omdat sport een specifiek gereglementeerde activiteit is. Deze afspraken, die in het bijzonder gelden wanneer de sportactiviteit in competitieverband wordt beoefend, slaan uiteraard op de sportactiviteit zelf, maar tevens op de locatie waar de sport beoefend wordt, de uitrusting van de beoefenaar, de “speelduur”, de beoordelingscriteria, enz…

Deze mogelijkheid tot deelname aan een georganiseerde competitie, die een bepaalde regelmaat veronderstelt, blijkt tot de essentie van de sportbeoefening te behoren (8). Overkoepelende federaties of liga’s leiden dan alles in goede banen en bezitten meestal tuchtrechtelijke bevoegdheden.

Occasionele competities worden zelden als sport ervaren, maar eerder als volksvermaak (9).

Om als sportdiscipline te kunnen worden erkend is een zekere geografische verspreiding vereist (wat ook inhoudt dat een voldoende groot aantal personen de discipline moeten beoefenen), wat niet wegneemt dat een bepaalde discipline lokaal zeer fervent en zelfs in competitieverband kan worden beoefend (10).

Tot slot, bij de erkenning van een bepaalde activiteit als sportdiscipline zijn we ook geneigd morele normen of veiligheidsnormen te hanteren. Waar een bepaalde vorm van dierenleed bij te pas komt (11) of waar de sporters zelf lijden of ernstig gevaar lopen (12), zijn we niet geneigd van “sport” te spreken .

Eén en ander moge duidelijk maken dat het niet makkelijk is om uit te maken of een bepaalde activiteit de kwalificatie sport verdient. Er kan overigens vastgesteld worden dat de erkenning van olympische sportdisciplines veranderlijk is (13).

Zullen we even pogen samen te vatten?

Elke moreel verantwoorde, gereglementeerde menselijke activiteit die om het plezier kan worden ondernomen maar ook in een officiële competitie kan worden beoefend, die een bepaalde verspreiding kent, waarvoor een bepaalde vaardigheid is vereist, waarbij een fysieke inspanning wordt geleverd en waarin men zich kan bekwamen of verbeteren door training, kan men sport noemen.

Ik weet zeker dat u een ludieke activiteit kan verzinnen die aan deze definitie voldoet en niettemin niet als sport wordt beschouwd.

Laten we het daarom eenvoudiger stellen: sport is wat men sport pleegt te noemen.

Noten

  1. Jacht en visvangst, maar misschien ook polo, military en sommige paardenraces of hondensledewedstrijden, …
  2. Canicross, dressuur, jumping, “duivensport”, …
  3. De vraag of O. Pistorius, een Zuid-Afrikaan met beenprotheses, mocht deelnemen aan de “gewone” atletiekkampioenschappen, was omstreden.
  4. Denk maar aan technische disciplines zoals : turnen in al zijn varianten (toestelturnen, rytmisch turnen, tumbling, acrogym), hamerslingeren, veldrijden of op een piste rijden, duiken van de 10m toren, zeilen, …
  5. (Bijna) iedereen kan fietsen, maar niet iedereen kan zó lang, zó snel fietsen als professionele wielrenners. Velen kunnen zwemmen, fietsen en lopen, maar een triatlon is andere koek.
  6. Bijna iedereen kan voetballen, maar niet iedereen kan een bal in de winkelhaak krullen of een feilloze dribbel uitvoeren. Iedereen kan wel over een muurtje springen, maar niet iedereen fosburyflopt over een hoogspringlat.
  7. Zo worden de bewegingen op een 5 m lange houten balk van 10 cm breedte, op 1 m van de grond, als een sportdiscipline beschouwd (balkoefening in het turnen) terwijl een vergelijkbare vaardigheid op een touw, 5 m van de grond, als een circusact wordt bestempeld. Polsstokhoogspringen is een olympisch onderdeel van de atletiek, maar polsstokverspringen (in Friesland: fierljeppen) is een vorm van volksvermaak.
  8. Bergklimmen is geen competitiesport, maar muurklimmen wél.
  9. Men denke aan bierbakstapelen, strijkboutcurlen, gsm-gooien, armworstelen, … De slechts jaarlijks terugkerende roeiwedstrijd voor 8 met stuurman tussen de universiteiten van Oxford en Cambridge of de zeilwedstrijd rond de wereld, worden wél als sportprestatie bestempeld.
  10. De zogenaamd regionale sporten (veldrijden, korfbal, kaatsbal, pelotte basque, highland games, …) hebben het moeilijk om als olympische discipline te worden erkend. Anderzijds lijken bepaalde erkende sportdisciplines toch niet zó wijdverbreid: snelwandelen, hamerslingeren, bultskiën, schansspringen …
  11. Zijn jacht en visvangst sportdisciplines? Kleiduifschieten is een olympische discipline en gebeurt gelukkig niet meer op levende exemplaren.
  12. We kennen allerhande vormen van gevechtssporten (van judo over karate, worstelen, kick-box, enz.), maar “K1” of kooivechten wordt door weinigen als sport erkend en is in vele landen zelfs verboden. Bij boksen zoekt men bewust een knock-out van de tegenstrever, weze het dat het olympisch boksen bepaalde beschermingsmaatregelen oplegt. Evenmin hebben we moeite met de risico’s die gelden voor autocoureurs, motorrijders, skiërs tijdens een afdaling of super-G, …
  13. Er worden niet alleen disciplines toegevoegd (recent: judo, tennis, mountainbiken, bmx, taekwondo, triatlon,…; binnenkort: oriëntatielopen, golf, … ?) maar ook afgevoerd (vroeger waren onder andere touwtrekken, polo, rugby, golf olympische disciplines; binnen afzienbare tijd zouden snelwandelen en wildwatervaren kunnen sneuvelen).

delen op

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

Blijft u graag op de hoogte
van onze visie op advocatuur
en de actualiteit?
Geïnteresseerd in lezingen of studiedagen?

schrijf u in op onze nieuwsbrief

2018-07-20T11:24:26+00:00